مرداد ۱۰، ۱۳۸۹

روابط بین الملل

روابط بین الملل, مطالعه و کاربرد روابط سیاسی بین کشورهای جهان و در راس آن بین دولت هاست. روابط بین الملل همچنین می تواند به روابط بین سازمان های غیر دولتی بین المللی (مانند شرکت های چند ملیتی, سازمان ملل و یا صلیب سرخ و ...) نیز اطلاق شود

روابط بین الملل هم برای کشورهایی که درگیر روابط با یکدیگر هستند و هم برای ناظران و تحلیلگران چنین روابطی, یک موضوع بسیار گسترده و پیچیده است. این روابط تحت تاثیر عوامل بسیاری قرار می گیرند. روابط بین کشورها در ابتدا بوسیله رهبران سیاسی و سیاستمداران یک کشور شکل گرفته و سپس تحت تاثیر شهروندان کشورها و سازمان های غیر دولتی قرار می گیرند (میزان این تاثیرات با میزان دموکراتیک بودن حکومت در هر کشور ارتباط مستقیم دارد). این روابط همچنین تحت تاثیر رویدادهای سیاسی و حتی غیر سیاسی مانند اقتصاد, جغرافیا و فرهنگ نیز قرار می گیرند

علیرغم تمامی این موارد بیشتر تمرکز روابط بین الملل بر ارتباط متقابل بین کشورها متمرکز است. برای درک بهتر این روابط, دانشمندان به دنیا, به عنوان سیستمی از تمامی کشورهای جهان نگاه می کنند که بر اساس قوانینی منظم و از پیش تعیین شده با یکدیگر ارتباط دارند. چنین سیستمی برای مدت کمتر از 500 سال است که برقرار است (به طوری که روابط بین کشورها بر اساس اصولی قابل پیش بینی پیش برود)

اما تغییرات در فناوری و استاندارد های جهانی بسیاری از دانشمندان را به این فکر انداخته است که آیا چنین سیستمی می تواند در آینده همچنان به کار خود ادامه دهد و یا اینکه جای خود را به سیستمی خواهد داد که تا کنون برای ما ناشناخته مانده است

تا دهه 1970 میلادی, مطالعات روابط بین الملل بر اساس امنیت بین الملل استوار بود که بر مسئله جنگ و یا صلح تمرکز می کرد. دانشمندان بر این باور بودند که توان نظامی یک کشور مهمترین ویژگی آن کشور برای مشخص کردن نحوه ارتباط آن با سایر کشورهای جهان است. بنابراین دانشمندان برای تعیین نحوه حفاظت کشورها از مرزها و منافعشان, به قدرت نظامی آن کشور, متحدان و روابط آنها با کشور مذکور و استراتژی های (اغلب نظامی و امنیتی) کشور مورد نظر توجه می کردند

از دهه 1970, اهمیت اقتصاد در روابط بین الملل افزایش پیدا کرد و باعث افزایش اهمیت اقتصاد سیاسی در این حوزه شد. در اقتصاد سیاسی, دانشمندان بر این باور هستند که مهمترین عامل روابط بین کشورها, اقتصاد است و نه ارتش. در این حوزه توجه بیشتری به بازرگانی و اقتصاد نشان داده می شود. این توجه ها به ویژه در همکاری های سیاسی برای ایجاد و حفظ سازمان های بین المللی برای تامین منافع همه کشورهای عضو (مانند بانک جهانی و صندوق بین المللی پول) بیشتر نمایان می شود

در هر دو موضوع مطالعات امنیتی و اقتصاد سیاسی, دانشمندان برای توضیح الگوهای همکاری و تقابل بین کشورها در جهان, تلاش می کنند. درگیری میان کشورها زمانی که منافع و اهداف آنها در تضاد با یکدیگر قرار می گیرد, اجتناب ناپذیر است. همکاری اما, نه در غیاب درگیری, بلکه در صورتی ایجاد می شود که کشورها راههای مسالمت آمیزی را برای حل و فصل اختلافاتشان بصورتی که مورد توافق طرفین باشد, پیدا می کنند. در صورتی که همکاری ها با شکست مواجه شود, درگیری ها افزایش می یابد و در بدترین سناریو ممکن است به جنگ ختم شود

بازیگران بسیاری هستند که بر روابط بین کشورها و حتی بر مسائل جهانی تاثیر می گذارند. عمده ترین این بازیگران خود دولت ها هستند که شامل رهبران سیاسی و بازیگران فرعی مانند گروهها و سازمان ها نیز می شود. سازمان های بین المللی نیز نقش بسزایی را در این حوزه بازی می کنند