تاثیرات تحریم ها علیه ایران
مشکلات ایران با غرب به دنبال انقلاب این کشور در سال 1979 میلادی و حمله تعدادی از دانشجویان ایرانی به سفارت آمریکا در تهران و گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا به مدت بیش از 400 روز آغاز شد. اصلی ترین عامل درگیری ایران و غرب, حمایت دولت مرکزی ایران از گروگانگیران و رسمیت بخشیدن به این اقدام بود. پس از این رویداد ایالات متحده تمامی روابط دیپلماتیک خود را با تهران متوقف کرد و درگیری های لفظی آغاز شدند. تحریم های یک جانبه و چند جانبه علیه ایران توسط آمریکا و سازمان ملل متحد آغاز شدند و حلقه این تحریم ها به تدریج تنگ تر شد
به عنوان شاهرگ اقتصاد ایران, تحریم های گذشته آمریکا علاوه بر سیستم های دفاعی, بر صنعت نفت ایران متمرکز شده بودند. این مسئله باعث عدم حضور شرکت های بزرگ جهانی در زمینه انرژی در ایران شد. هر چند دولت ایران در چند سال اخیر توانسته بود تا حدی برخی از شرکت های بزرگ انرژی را به ایران جذب کند اما موفق به جذب سرمایه کافی برای نوسازی تاسیسات نفتی خود نشده است
علیرغم اینکه تحریم کنندگان ایران از تحریم های هوشمند صحبت می کنند, به نظر می رسد این تحریم ها هرچند بسیار هدفمندتر از تحریم های عراق هستند (تحریم ها علیه عراق همه جانبه بوده و این کشور را به سمت یک فاجعه انسانی سوق داد) اما ایجاد فشار بر مردم ایران حتمی خواهد بود. البنه باید در نظر داشت که حتی تحریم های عراق نیز موفق نشدند دولت عراق را وادار به تغییر رفتار کند
تحریم های جدید علیه ایران در سه لایه و توسط سازمان ملل متحد, ایالات متحده و اتحادیه اروپا وضع شده اند. محدودیت های متفاوت هر کدام از این تحریم ها, وضعیت ایران را پیچیده تر کرده است. در پی این تحریم ها, شاخص ترین مسئله ای که برای ایران وجود دارد منع کامل مبادلات مالی با ایران و سرمایه گذاری در صنعت نفت و گاز این کشور از طرف آمریکا و اتحادیه اروپا و منع فروش بنزین به ایران توسط آمریکا می باشد
در سال 1979 که ایرانیان طی یک انقلاب آخرین پادشاه این کشور را خلع کرده و سیستم حکومتی جمهوری اسلامی را به قدرت رساندند, میزان تولید نفت ایران نزدیک به میزان تولید نفت عربستان سعودی بود, اما امروز به دلایل مختلف میزان تولید نفت ایران (علیرغم دو برابر شدن جمعیت ایران) به شدت کاهش پیدا کرده که از دلایل آن می توان به تاثیرات منفی جنگ هشت ساله ایران و عراق, فرسودگی تاسیسات نفتی و عدم دسترسی ایران به سرمایه و فناوری لازم برای نوسازی این تاسیسات و مدیریت نادرست منابع مالی و فنی و همچنین سیاست خارجی تنش زای ایران نام برد
با توجه به اینکه ایران نزدیک به 40% بنزین مصرفی خود را وارد می کند, در صورت اعمال عملی عدم فروش بنزین به ایران, این کشور می تواند دچار مشکلات بزرگی شود. با در نظر گرفتن عدم تولید گاز کافی برای مصرف در زمستان, و ناکافی بودن میزان تولید برق در کشور به ویژه در تابستان های نسبتا گرم ایرن, در صورت عدم تامین بنزین کشور, می توان گفت که ایران علیرغم دسترسی به منابع غنی انرژی فسیلی, در آینده نه چندان دور ممکن است به نوعی با بحران انرژی دست به گریبان شود
این فشارهای جدید می تواند ایران را در تنگنایی سخت قرار دهد. اما ایران برای فرار از تحریم ها یا حداقل کاهش فشار و تاثیرات تحریم ها راههایی را در پیش رو دارد. یکی از این راهها ترکیه است. ترکیه به دلیل مرز مشترک با ایران و مبادلات مالی گسترده با این کشور می تواند به ایران به صورت رسمی و غیر رسمی کمک کند
ترکیه اعلام کرده که با وجود رای منفی این کشور به تحریم های سازمان ملل متحد, به دلیل تصویب این تحریم ها از آنها پیروی می کند اما از تحریم های اتحادیه اروپا و آمریکا حمایت نخواهد کرد. این مسئله می تواند تاثیر تحریم های خارج از سازمان ملل متحد را کاهش دهد. این مسئله را می توان از سفر نخست وزیر بریتانیا به ترکیه و سعی در جلب حمایت آنکارا از تحریم های اتحادیه اروپا به خوبی دریافت
یکی دیگر از راههای ایران استفاده از چین است. با وجود اینکه چین از تحریم های شورای امنیت علیه ایران حمایت کرد, اما نیاز ایران به چین برای تامین برخی کالاها باعث شده که ایران سعی کند روابط خود را با این کشور تا حدی حفظ کند. چین نیز به دلیل اینکه به ایران به عنوان بازار اجناس کم کیفیت خود نگاه می کند, با استفاده از فضای به وجود آمده در جهان و کاهش معنی دار مبادلات ایران با غرب و به ویژه اروپا, سعی در بهره برداری از این بازار دارد. البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که چین از خریداران عمده نفت ایران بوده و تا حد زیادی به نفت ایران وابسته است و این مسئله باعث شده چین از تحریم های یک جانبه آمریکا و اتحادیه اروپا علیه ایران حمایت نکند
البته ایران همچنان می تواند از امارات متحده عربی نیز برای تامین برخی از کالاهایش استفاده کند. بنابر برخی تخمین ها, مبادلات مالی ایران و امارات متحده عربی به بیش از 17 میلیارد دلار در سال می رسد که رقم قابل توجهی است. دبی مدت زیادی است که نه تنها محل ترانزیت کالا از سایر نقاط جهان به ایران بوده است, بلکه به عنوان محلی برای جذب سرمایه های ایرانیان ایفای نقش کرده و ایرانیان بسیاری را برای سرمایه گذاری و تجارت به سمت خود کشیده است
