مرداد ۱۱، ۱۳۸۹

تاثیرات تحریم ها علیه ایران - قسمت دوم

یکی دیگر از راههای ایران, تداوم ایجاد شرکت های سوری برای انجام مبادلات است بصورتی که در صورت شناسایی چنین شرکت هایی توسط تحریم کنندگان, ایران اقدام به تاسیس شرکت های تازه کرده و همچنان به فعالیت هایش ادامه دهد. ایران همچنین می تواند از دلالان غیرقانونی برای تامین کالاهای استراتژیک مانند قطعات هواپیما, لوازم مورد استفاده در صنایع هسته ای و حتی تسلیحات استفاده کند

البته همه این موارد تا حد زیادی به توانایی ایران برای تامین مالی فعالیت هایش بستگی دارد, چرا که همه اقدامات ذکر شده قیمت نهایی کالاهای مورد نیاز ایران را بالا خواهد برد و این امر باعث کاهش توان ایران در تامین این کالاها می شود

در این بین با توجه به وابستگی شدید اقتصاد ایران به نفت و گاز, باید به کاهش توان تولید و صادرات نفت ایران نیز به دنبال فرسودگی تاسیسات نفتی این کشور اشاره کرد. این کاهش منابع مالی از اهداف مهم تحریم کنندگان ایران محسوب می شود. به عقیده آمریکا و اروپایی ها کاهش توان مالی ایران باعث کند شدن حرکت برنامه اتمی اش می شود. همچنین آمریکا بنزین را پاشنه آشیل ایران می داند و آمریکایی ها فکر می کنند با محروم کردن ایران از واردات بنزین می تواند فشار داخلی شدیدی را به دولت ایران وارد کند

البته هزینه تحریم ها تنها بر دوش ایران نخواهد بود, بلکه بسیاری از کشورهایی که با ایران مبادلات داشته اند نیز دچار مشکلاتی می شوند. به عنوان مثال, اروپا از خریداران نفت ایران است, در صورتی که ایران موفق به نوسازی صنایع نفتی خود نشود و با کاهش مداوم تولید نقت, این کشور توان صادرات خود را از دست بدهد, اروپایی ها باید به دنبال منابع تازه ای برای تامین انرژی خود باشند

کاهش واردات نقت از ایران می توان اروپا را بیش از پیش به منابع نفت و گاز روسیه وابسته کند که با توجه به سابقه نه چندان روشن روسیه می تواند خطری استراتژیک محسوب شود (روسیه چندی پیش به دلیل اختلاف به اوکراین که محل عبور لوله های گاز روسیه به بخش هایی از اروپاست, جریان گاز را قطع کرد و در نتیجه بخش هایی از اروپای مرکزی در سرمای زمستان با مشکل تامین انرژی مواجه شد). به عنوان یک اصل, تمامی کشورهای جهان تلاش می کنند منابع انرژی خود را تنوع ببخشند تا مانع از استفاده کشورهای تامین کننده انرژی از آن به عنوان یک اهرم سیاسی شوند

باید به این نکته نیز توجه کرد که قراردادهای نفت و گاز ایران می تواند منافع سرشاری را برای شرکت ها بزرگ انرژی دربر داشته باشد که این شرکت ها از این منافع محروم شده و شرکت های چینی با فتاوری پایین و سرمایه ناکافی بدون رقبای قدرتمند اروپایی و آمریکایی تا حدی در حال بهره برداری از این قراردادها هستند

کاهش توان صادرات انرژی از طرف ایران باعث ضربه شدیدی به اقتصاد نفت محور ایران خواهد شد, به دنبال آن محدودیت گسترده در واردات کالا و تلاش برای واردات از راههای غیر متعارف نیز می تواند باعث بالا رفتن قیمت کالا در کشور شود. تولیدات داخلی نیز که عمدتا نیاز به واردات برخی قطعات کلیدی دارد با وجود تحریم های گسترده به مشکل برخواهند خورد حتی ممکن است تولید بسیاری از کالاها در داخل کشور متوقف شود. در صورتی که تاثیرات احتمالی طرح هدفمند کردن یارانه ها را نیز بر تورم در نظر بگیریم, احتمالا باید منتظر تورمی افسار گسیخته در ایران در سالهای پیش و رو باشیم

تحریم ایران, می تواند اقتصاد ایران را بیش از پیش آسیب پذیر کرده و در عرصه سیاسی نیز ایران را به انزوای بیشتر می کشاند. تضعیف شدید برنامه های دفاعی ایران نیز از تاثیرات مستقیم این تحریم هاست که این مسئله احتمال حمله نظامی به ایران را (مانند کاری که پس از پیش از یک دهه تحریم, با عراق انجام شد) را افزایش می دهد

از آنجایی که در جهان امروز بسیاری از مسائل سیاسی شدیدا تحت تاثیر اقتصاد قرار می گیرند, باید این مورد را مد نظر قرار داد که کاهش شدید توان اقتصادی ایران به دنبال تحریم ها, می توان منجر به انزوای سیاسی هر چه بیشتر ایران شده و کشورها و گروههایی که از کمک های مالی ایران سود می بردند به تدریج از این کشور فاصله می گیرند و به انزوای ایران شدت بیشتری خواهند بخشید

در نهایت می توان گفت هرچند که تحریم های سازمان ملل بر ایران مانند آنچه آمریکا از پیش مد نظر قرار داده بود فلج کننده نیست, اما فشاری که بر ایران وارد خواهند کرد بسیار سنگین خواهد بود که نه تنها بر منابع مالی دولت ایران برای پیشبرد برنامه هایش تاثیر منفی زیادی خواهد گذاشت, بلکه مستقیما به مردم ایران نیز فشار زیادی وارد خواهد کرد

اینکه تحریم ها بر ایران باعث تغییر رفتار ایران می شود یا خیر, سوالی است که زمان به آن پاسخ خواهد داد. اما آنچه به نظر می رسد این است که ایران مصمم است به هر قیمتی برنامه های اتمی خود را ادامه دهد, و فشارها ممکن است تنها ایران را وادار به انعطاف پذیری بیشتری در این زمینه کند