مقدمه
هر چند همه انسانهای امروزی از بازماندگان گونه "هموسپیانس" محسوب می شوند، اما به دلایلی مانند مسائل محیطی و ... به مرور زمان تفاوت هایی ظاهری در رنگ پوست و مو، استخوانبندی و تا حدی چهره با هم پیدا کرده اند. این تفاوت ها از طریق ژن های هر فرد به نسل بعدی او منتقل می شود و این نژادها همچنان با یکدیگر متفاوت باقی می مانند
این تفاوت ها به دلایل مختلف باعث ایجاد حس برتری بین افراد متعلق به نژادهای مختلف شده است. این باور که نژادی از نژادی دیگر برتر است، نژادپرستی نامیده می شود. در واقع نژاد پرستی باوری است که بر اساس آن عوامل ژنتیک که تشکیل دهنده یک نژاد و مشخص کننده ویژگی های فیزیکی انسان هستند، پایه و اساس برتری یک نژاد بر نژادی دیگر محسوب شوند. بر این اساس ممکن است افرادی از نژادی خاص مورد تبعیض و رفتاری نابرابر با افراد نژادی دیگر قرار گیرند. این تبعیض ممکن است در مورد افرادی از قومیت هایی خاص نیز اعمال شود. از نظر سازمان ملل متحد، هیچ تفاوتی میان تبعیض نژادی و تبعیض قومیتی وجود ندارد
تعریف نژاد و نژاد پرستی در طول تاریخ تغییر کرده است. باورهای اولیه نژادی مبنی بر این بودند که جمعیت انسان ها بر اساس نژادهای مختلف قابل تقکیک است. بسیاری از زیست شناسان، انسان شناسان و جامعه شناسان امروز، این تفکیک را رد می کنند و تعریفی علمی تر از نژاد را با توجه به جغرافیای محل زندگی، قومیت، تاریخ و درون همسری انسان ها با یکدیگر، ارائه می دهند
اغلب نژاد پرستان ویژگی های مختص نژاد خود را (مانند رنگ پوست و مو، استخوانبندی، ویژگی های چهره و حتی زبان و فرهنگ) برتر از ویژگی های متناظر در نژادهای دیگر می دانند. این باورها در طول تاریخ باعث درگیری ها و گاهی جنایت های بزرگی شده است (مانند پاکسازی های نژادی آلمان نازی در جنگ جهانی دوم)
درباره ریشه های نژاد پرستی نظریه های بسیاری وجود دارد. اما شاید آغاز عملی نژاد پرستی را بتوان در دوره ای یافت که انسان ها هنوز بصورت قبیله ای زندگی می کردند و به علت عدم ارتباط قبیله ها با هم، افراد هر قبیله (به دلیل ترس و یا عدم اعتماد) از تماس با بیگانه ها خودداری می کردند. ممکن است اطمینان و گرایش به افراد قبیله خودی در زمان انزوا، و یا محدود بودن منابع در یک منطقه باعث ایجاد درگیری میان قبایل مختلف در مناطق متفاوتی از جهان شده باشد. این درگیری ها می توانند عامل ایجاد نوعی کلیشه برای برتر بینی قبیله خودی نسبت به قبیله بیگانه بوده که با تکامل و همزیستی بیشتر انسان و تشکیل کشورها به نوعی ملی گرایی افراطی و در نهایت نژاد پرستی تبدیل شده باشد
با تکامل بیشتر جوامع و تشکیل تمدن ها، احتمالا حس برتری قبیله ها، به حس برتری تمدن ها، فرهنگ ها و حتی طبقات بالاتر یک جامعه واحد به طبقات پایین تر همان جامعه تبدیل شده است. با تغییر مرزهای جغرافیایی و تغییر سیستم های سیاسی و تبادل فرهنگی جوامع با یکدیگر، نژاد پرستی نیز متناسب با شرایط زمانه دچار فراز و نشیب شده است
انواع تبعیض قومی و نژادی
تبعیض نژادی و نژاد پرستی در زمینه های مختلف و به روش های زیادی می تواند اعمال شود. در زیر چند مثال از انواع تبعیض اشاره می شود
تبعیض در استخدام
این نوع تبعیض شامل تمایلات و اعمالی می شود که منجر به کاهش احتمال استخدام افرادی با نژاد اقلیت در جامعه شوند. به عنوان مثال در یک تحقیق در سال 2003 که بصورت مشترک بین دانشگاه ام.آی.تی و دانشگاه شیکاگو انجام شد مشحض شد که بین افرادی که نامزد استخدام در شغلی خاص هستند، اسامی آنان که بیشتر به اسامی رایج بین سیاه پوستان شبیه هستند حدود 50% کمتر از کسانی که اسامی آنان تداعی کننده یک سفید پوست است، شانس رسیدن به مرحله مصاحبه استخدام را دارند
تبعیض سازمان یافته
این نوع تبعیض توسط دولت ها، شرکت ها، سازمان ها، ادیان، مراکز آموزشی و بسیاری دیگر از نهادهایی صورت می گیرد که توان تاثیرگذاری بر زندگی افراد را دارند. عبارت تبعیض سازمان یافته اولین بار در دهه 1960 میلادی با تعریف "ناتوانی یک سازمان در ارائه خدمات جامع و حرفه ای به تمامی افراد (مرتبط با سازمان) به دلیل مسائلی مانند رنگ پوست؛ فرهنگ و یا قومیت افراد" ارائه شد
مثال هایی از این نوع تبعیض، عدم حق رای سیاه پوستان در برخی از ایالت های آمریکا تا پیش از تصویب قانون حقوق مدنی در دهه 1960 میلادی، عدم امکان نامزدی ریاست جمهوری برای غیر شیعیان در ایران و عدم امکان استفاده برابر از فرصت ها و امکانات ملی برای کردها در ترکیه هستند
تبعیض اقتصادی
تبعیض اقتصادی نوعی تبعیض و عدم برابری اجتماعی است که بر اساس نژاد پرستی در پیشینه یک جامعه و یا به دلایل تاریخی بوجود می آید. این نابرابری از طریق عدم دسترسی کافی به آموزش و فرصت های اقتصادی برای یک نسل، برای فرزندان آن نسل شکل می گیرد. برخی بر این باور هستند که رقابت موجود در سیستم سرمایه داری تا حد زیادی مانع از اعمال تبعیض می شود و استدلال آن نیز این است که کارفرما در این نوع سیستم به دنبال تامین منافع خود است و اعمال در استخدام تبعیض ممکن است برای وی هزینه هایی در بر داشته باشد (به دلیل محرومیت از تخصص فردی که ممکن است از نژادی متفاوت با نژاد غالب و یا مطلوب کارفرما باشد)
در پاسخ به این ادعا، برخی معتقدند که حتی در نظام سرمایه داری یک شرکت ممکن است برای نزدیکی به استانداردهای جامعه (که ممکن است حتی نژاد پرستانه باشند) و در نتیجه جذب بیشتر افراد آن جامعه از سیاست های استخدامی نژاد پرستانه استفاده کند. به عنوان مثال در یک جامعه عمدتا سفید پوست (و نژادپرست)، استخدام یک سیاه پوست به عنوان مدیر عامل می تواند باعث اخلال در همکاری بین کارمندان و فرمانبرداری کامل آنان از تیم مدیریت و ایجاد اختلاف نظر شدید بین آنان شده و حتی به وجهه شرکت در جامعه آسیب بزند
هر چند این می تواند یک نگاه بیش از حد افراطی به نظر برسد اما بیانگر این مطلب است که نژاد پرستی تا چه حد می تواند نافذ باشد و شرکت ها حتی در یک سیستم سرمایه داری ممکن است از راههای مختلفی اقداماتی نژاد پرستانه را انجام دهند
